Tại Hội nghị Đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2024, câu hỏi của ông Nguyễn Xuân Thao, Giám đốc HTX Cà phê Bích Thao tại xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La, đã làm nổi bật một vấn đề cốt lõi trong phát triển nông nghiệp: Giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam.

Ông Thao chia sẻ: “Hiện tại, có một thực tế là, hầu hết các hàng hóa nông sản của Việt Nam xuất khẩu tập trung chủ yếu dưới dạng thô, hoặc chỉ qua sơ chế, chưa có các sản phẩm chế biến sâu, chưa có thương hiệu, nên giá trị chưa cao. Ví dụ, người nông dân mới chỉ bán sản phẩm cà phê ở dạng nhân, tiền thu về chỉ được một phần, còn hai phần còn lại rơi vào các nhà rang xay, chế biến và thương mại”.

Để khắc phục điều này, ông Thao đã đề nghị Chính phủ có các giải pháp nhằm nâng cao giá trị nông sản thông qua chế biến sâu và xây dựng thương hiệu, đồng thời hỗ trợ nông dân đầu tư thiết bị hiện đại nhằm cải thiện hệ thống chế biến theo chuỗi giá trị.

Để trả lời cho câu hỏi của ông Nguyễn Xuân Thao, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, vấn đề chế biến sâu và xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam là mối quan tâm lớn của Chính phủ. Theo Thủ tướng, cần thay đổi tư duy từ sản xuất những gì mình có sang sản xuất những gì mà thị trường đang cần.

“Chúng ta đang sản xuất những sản phẩm chúng ta có, nhưng lại chưa có nhiều sản phẩm mà thị trường đang cần. Tư duy sản xuất và tư duy thị trường là hai yếu tố vô cùng quan trọng. Doanh nghiệp cần phải làm cho người nông dân, Chính phủ cần phải làm cho người nông dân, nghiên cứu thị trường và kết nối với doanh nghiệp”, Thủ tướng khẳng định.

Theo Thủ tướng, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tích cực nghiên cứu thị trường. Cụ thể, Bộ Ngoại giao hàng quý đã tổ chức kết nối giữa các tỉnh, doanh nghiệp trong nước với quốc tế, còn Bộ Công thương đã được giao nhiệm vụ hàng tháng tổ chức các hội nghị tìm hiểu nhu cầu và dự báo xu hướng thị trường toàn cầu. Những dự báo này sẽ giúp Chính phủ đưa ra các chỉ đạo kịp thời để định hướng sản xuất và xuất khẩu. Ông cũng nhấn mạnh, các ngành hàng chủ lực như tôm, gạo, cà phê hay cá tra cần được ưu tiên nâng cao giá trị thông qua chế biến sâu.

Thủ tướng cho biết, chế biến sâu và kết nối doanh nghiệp với nông dân là hai khâu yếu mà Việt Nam cần phải khắc phục. Để làm được điều này, ông đã yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, bao gồm ưu đãi về thuế đất, phí, lệ phí, và tín dụng. Việc hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp cũng là yếu tố rất quan trọng nhắm nâng cao năng lực sản xuất.

Ngoài ra, Thủ tướng còn nhấn mạnh vai trò của HTX trong việc liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp. Ông khuyến nghị sửa đổi Luật HTX và Luật Đầu tư để giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hợp tác xã hoạt động hiệu quả. “Muốn thành công, hợp tác xã cần phải hoạt động lành mạnh, người đứng đầu cũng cần được tín nhiệm, suy tôn,” Thủ tướng chia sẻ.

Thủ tướng khẳng định, việc xây dựng và quảng bá thương hiệu nông sản là nhiệm vụ cốt lõi trong phát triển nông nghiệp. Có thể thấy, cà phê Brazil có giá trị xuất khẩu cao gấp đôi Việt Nam, phần lớn nhờ vào thương hiệu mạnh. Để đạt được giá trị đó, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan như Bộ Khoa học và Công nghệ, các nhà khoa học, báo chí, truyền thông và cả những người nông dân.

Thủ tướng nhấn mạnh, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng, năm nay, Ngân hàng nhà nước đã tung ra 2 gói tín dụng hàng chục nghìn tỷ nhằm hỗ trợ ngành thủy sản và lâm sản. Qua đó, các doanh nghiệp đã được cung cấp thêm vốn để hồi phục sản xuất, mang lại kết quả xuất khẩu như hiện tại.

Cũng theo Thủ tướng, mới đây, ông đã chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư phải tham mưu, nhanh chóng sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Đầu tư theo phương thức hợp tác công tư. Thủ tướng cho biết, đây được xem là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, cần có sự điều chỉnh và đổi mới trong chính sách, luật pháp để tháo gỡ, mở đường cho ngành nông nghiệp Việt Nam.