Luật chống phá rừng của EU

Mặc dù mùa vụ cà phê thế giới 2023 - 2024 dư thừa khoảng 1,64 triệu bao, nhưng giá cà phê trong thời gian vừa qua đã tăng liên tục và mạnh mẽ. Tính đến hết quý III, giá cà phê đã tăng gấp đôi so với cùng thời điểm năm trước.

Nguyên nhân chính là do các quốc gia tiêu thụ tranh thủ nhập khẩu lượng cà phê dư thừa này trước khi luật Luật chống phá rừng của EU (EUDR) chính thức có hiệu lực. Luật mới này sẽ cấm người mua tại châu Âu nhập khẩu các mặt hàng được sản xuất trên đất bị phá rừng bắt đầu từ năm sau.

Song, để chuẩn bị đáp ứng các tiêu chuẩn mới của EUDR, một số công ty thương mại cà phê lớn nhất thế giới đã bắt đầu triển khai ký hợp đồng cung ứng các loại cà phê có giá cao hơn gần 5 cent/pound so với giá hợp đồng tương lai tham chiếu trên sàn New York.

Các nhà phân tích tham gia trong cuộc thăm dò của hãng thông tấn Reuters, cho biết nguồn cung cà phê sẽ thắt chặt hơn trong suốt mùa vụ mới, từ tháng 10 đến tháng 9 năm sau. Vì vậy, cán cân cung - cầu có khả năng sẽ cân bằng hơn so với mùa vụ vừa qua.

Dự báo trung bình là sản lượng toàn cầu sẽ chỉ cao hơn nhu cầu 150.000 bao, so với mức thặng dư ước tính là 700.000 bao trong vụ 2023 - 2024. Mức thặng dư 150.000 bao chỉ tương đương với khoảng 0,1% so với nhu cầu tiêu thụ. Đây được xem là mức thặng dư không đáng kể, có thể chuyển sang thiếu hụt nhanh chóng bởi nguồn cung có đặc điểm biến thiên lớn do tác động của thời tiết.

Lý do chính dẫn đến thắt chặt nguồn cung này là do Việt Nam, quốc gia sản xuất hạt cà phê Robusta lớn nhất thế giới, không duy trì được khả năng sản xuất ở mức quanh 30 triệu bao như những năm trước đó. Thậm chí, theo đánh giá từ các chuyên gia trong ngành, sản lượng của Việt Nam còn có khả năng giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ qua.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích đất trồng cà phê ngày càng thu hẹp, thời tiết khí hậu bất lợi trong những năm trở lại đây sẽ làm giảm sản lượng thu hoạch của cả nước từ 10 - 15% trong niên vụ 2023 - 2024, xuống còn khoảng 1,5 triệu tấn.

Sản lượng của mùa vụ 2024 - 2025 dự kiến cũng sẽ theo đà đi xuống. Nguyên nhân của xu hướng giảm diện tích trồng cà phê là bởi nông dân chuyển sang các loại cây trồng phù hợp như bơ hay sầu riêng. Báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy, ngành công nghiệp cà phê của Việt Nam cũng gặp thách thức trong việc tăng sản lượng bởi nguồn nước ngầm giảm trong khi nông dân sử dụng giếng khoan để tưới.

Trong khi đó, nguồn cung cà phê Việt Nam giảm được bù đắp bởi sản lượng của Brazil dự kiến sẽ tăng, với dự báo trung bình là 70,75 triệu bao (tương đương 4,25 triệu tấn) cho niên vụ ở quốc gia này từ tháng 7 năm 2025 đến tháng 6 năm 2026. Con số này đã tăng 3,9% so với mức 68,1 triệu bao của vụ trước.

Tuy nhiên, với mức thặng dư cung - cầu thấp, yếu tố chính có thể làm cán cân chuyển thành thiếu hụt vẫn là thời tiết. Điều kiện thời tiết bất lợi đã ảnh hưởng lớn đến vụ mùa cà phê tại nhiều vùng trên thế giới, và sản lượng cà phê Robusta đã giảm tại châu Á trong mùa vụ trước, trong khi nông dân đang cố gắng phục hồi sản lượng trong năm 2024.

Diện tích trồng của Brazil đang nhỏ hơn so dự kiến lúc ban đầu, trong khi điều kiện trồng cho vụ mùa mới được đánh giá là vô cùng khắc nghiệt, với độ ẩm đất nằm ở mức thấp nhất trong 7 năm. Điều đó cho thấy sản lượng dự kiến tăng tại Brazil là còn nhiều rủi ro. Theo hãng tư vấn J.Ganes Consulting, có mối lo ngại lớn về vụ mùa cà phê tại Brazil do tình trạng khô hạn kéo dài ở đó có khả năng ảnh hưởng xấu tới giai đoạn ra hoa và đậu quả.

Triển vọng giá cả dài hạn

Hồi đầu tháng 10, Ủy ban châu Âu đã có ý định tạm hoãn thực thi luật EUDR khiến cho giá cà phê nối tiếp xu hướng giảm mạnh từ giữa tháng 9 cho đến nay. Tuy nhiên, việc thực thi chắc chắn sẽ được áp dụng bởi nó nằm trong xu thế toàn cầu hiện nay. Đó là quan tâm tới môi trường sống với lộ trình giảm phát thải khí Carbon cũng như sản xuất theo tiêu chuẩn xanh hơn.

Thực tế, EUDR đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong lộ trình thế giới tiến tới mục tiêu Net Zero. Đây được xem là yếu tố gây biến động mạnh cho giá cà phê theo cả 2 chiều, đồng thời làm gián đoạn các mối tương quan thường thấy trong định giá của hạt cà phê do tính đầu cơ né thời điểm hiệu lực của luật. Giá cà phê đã tăng mạnh trong giai đoạn vừa qua, có khả năng điều chỉnh với mức giảm giá đáng kể để quay trở về vùng giá hợp lý sau khi có hiệu lực của luật EUDR.

Tuy nhiên, khả năng giảm giá kéo dài của cà phê cũng đã được hạn chế bởi xu hướng nguồn cung thắt chặt do thời tiết được dự báo trở nên khắc nghiệt và dị thường hơn, thể hiện qua các cơn bão như Yagi hay Trami. Trong khi đó, triển vọng tăng trưởng của nhu cầu tiêu thụ tương đối sáng sủa.

Theo số liệu của Tổ chức Cà phê quốc tế (ICO), mức tiêu thụ cà phê trong mùa vụ vừa qua đạt mức 177 triệu bao. Con số này đã tăng 2,3% so với vụ trước, vượt qua mức đỉnh tiêu thụ được thiết lập trong mùa vụ 2021 - 2022 là 176,6 triệu bao. Có thể thấy, mùa vụ 2021-2022, các ngành nghề đều chứng kiến mức tiêu thụ bù cho giai đoạn ngăn cách trong thời gian diễn ra đại dịch trước đó.

Vì vậy mức tiêu thụ 177 triệu bao ở mùa vụ vừa rồi đã cho thấy khả năng phục hồi vững vàng của nền kinh tế toàn cầu. Điều kiện tăng trưởng kinh tế của năm 2025 được đánh giá tốt hơn hẳn so với năm nay nhờ xu hướng hạ lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn cùng với quan điểm thực thi chính sách tài khóa theo trường phái kinh tế học Keynes lên ngôi.

Do đó, mặc dù giá cà phê có thể điều chỉnh giảm trở lại vùng định giá phù hợp tạm thời sau thời gian diễn ra hoạt động đầu cơ, nhưng yếu tố nhu cầu tăng trưởng vững chắc cùng năng lực mở rộng nguồn cung còn nhiều rủi ro sẽ hỗ trợ cho giá cà phê có động lực duy trì ổn định ở vùng giá cao.

>>>Tham khảo thêm:

Giá cà phê trực tuyến cập nhật realtime.

Giá cà phê hôm nay các tỉnh thành trong nước.

Sàn giao dịch cà phê là gì?

Mã giao dịch cà phê là gì?

Tìm hiểu cách mở tài khoản giao dịch cà phê trực tuyến?

Hướng dẫn cách giao dịch phái sinh cà phê.

Hàng hóa phái sinh là gì? Thị trường hàng hóa hoạt động như thế nào?