8 doanh nghiệp gạo Việt Nam tham gia dự án chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại đồng bằng sông Cửu Long – TRVC, đã được trao thưởng 200.000 AUD (tương đương với 3,16 tỷ đồng). Đây là phần thưởng cho nỗ lực giảm 27.161 tấn phát thải khí nhà kính trong vụ lúa hè thu vừa qua, một thành tựu đáng khích lệ trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với những thách thức từ biến đổi khí hậu.

Dự án TRVC được triển khai tại ba tỉnh An Giang, Kiên Giang và Đồng Tháp – những địa phương có diện tích trồng lúa và sản lượng gạo lớn nhất cả nước. Với vai trò là “vựa lúa” của quốc gia, khu vực đồng bằng sông Cửu Long không chỉ cung cấp nguồn gạo chính cho cả nước, mà còn đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, khu vực này cũng phải chịu nhiều ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu, bao gồm hạn mặn, lũ lụt và sụt lún đất, đòi hỏi các giải pháp canh tác bền vững để duy trì sản xuất và bảo vệ sinh kế cho hàng triệu nông dân.

Vụ lúa hè thu năm 2024 là vụ đầu tiên được triển khai dưới sự hướng dẫn của dự án TRVC. Dự án chính thức được đưa xuống các địa phương từ giữa tháng 4 năm 2024, đã công bố kết quả vào ngày 30 tháng 12 năm 2024. Đây là một cột mốc đánh dấu sự khởi đầu của quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa gạo phát thải thấp, với sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nông dân và các hợp tác xã.

Kết quả từ vụ lúa đầu tiên đã cho thấy hiệu quả kinh tế vượt trội khi lợi nhuận trung bình của các nông hộ đạt 64% tại Đồng Tháp, 56% tại An Giang và 54% tại Kiên Giang. Điều này không chỉ tạo động lực kinh tế cho người nông dân mà còn minh chứng cho tính khả thi của mô hình sản xuất lúa phát thải thấp.

Một trong những thành tựu nổi bật là việc giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính – yếu tố quan trọng trong nỗ lực chống biến đổi khí hậu. Với con số 27.161 tấn khí nhà kính được cắt giảm, dự án không chỉ bảo vệ môi trường mà còn góp phần vào mục tiêu quốc gia trong việc thực hiện “Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long”.

Dự án TRVC dự kiến sẽ kéo dài đến năm 2027 với mục tiêu đầy tham vọng. Cụ thể, dự án sẽ hỗ trợ 10 doanh nghiệp liên kết với khoảng 200.000 nông hộ nhỏ và 50 - 60 hợp tác xã tại ba tỉnh An Giang, Đồng Tháp và Kiên Giang. Toàn bộ hệ thống sẽ chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa gạo phát thải thấp trên diện tích 200.000 ha – tương đương với khoảng 10% diện tích trồng lúa của vùng.

Các doanh nghiệp tham gia dự án bao gồm nhiều tên tuổi lớn trong ngành gạo như Tân Long, Trung An, Vinarice, Thái Bình Seed hay Vua Gạo. Đây đều là những đơn vị tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại và phát triển các giải pháp canh tác bền vững, hứa hẹn sẽ dẫn dắt toàn ngành gạo tiến lên trong thời kỳ mới.

Bên cạnh việc giảm phát thải khí nhà kính, dự án còn hướng đến việc xây dựng một chuỗi giá trị bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ. Các doanh nghiệp không chỉ cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân mà còn đảm bảo đầu ra ổn định, giúp cải thiện đời sống kinh tế của người dân trong khu vực.

Đồng thời, dự án cũng tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích ứng dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như cấy lúa bằng máy, quản lý nước tưới tiết kiệm và sử dụng phân bón sinh học. Những biện pháp này không chỉ giảm tác động tiêu cực lên môi trường mà còn cải thiện chất lượng gạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Dự án TRVC không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người nông dân và các doanh nghiệp tham gia mà còn có ý nghĩa to lớn trong bối cảnh thị trường quốc tế. Với việc thúc đẩy sản xuất lúa gạo bền vững, Việt Nam có thể củng cố vị thế trên thị trường xuất khẩu gạo, đồng thời thể hiện trách nhiệm trong nỗ lực toàn cầu ứng phó biến đổi khí hậu.

Nhìn về tương lai, thành công từ vụ lúa đầu tiên hứa hẹn sẽ tạo tiền đề cho những bước phát triển tiếp theo, không chỉ giúp đồng bằng sông Cửu Long vượt qua thách thức mà còn mở ra cơ hội mới trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.